หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาลุ่มน้ำโขงศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดทำโครงการลงสนามศึกษาเกี่ยวกับการค้นหาและใช้ข้อมูลประเภทเอกสาร ณ หอสมุดแห่งชาติ และสยามสมาคมในพระบรมราชูปถัมภ์ กรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ 19-21 มิถุนายน 2565 นำโดย ผศ.ดร. ธนนันท์ บุ่นวรรณา และ ผศ.ดร. ศิลปกิจ ตี่ขันติกุล รวมถึงนักศึกษาปริญญาโท หลักสูตรลุ่มน้ำโขงศึกษา จำนวน 5 คน เข้าร่วมโครงการนี้
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาลุ่มน้ำโขงศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ขอนำเสนอบทความออนไลน์ของสำนักศิลปากรที่ 8 ขอนแก่น กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม เรื่อง “มีอะไรอยู่ในแม่น้ำโขง ตอนที่ 4 พระธาตุกลางน้ำ ที่หนองคาย” ซึ่งเขียนโดย นางสาวกุลวดี สมัครไทย นักโบราณชำนาญการ ปัจจุบันเป็นนักศึกษาหลักสูตรลุ่มน้ำโขงศึกษา ซึ่งทางหลักสูตรฯ เห็นว่ามีประโยชน์ต่อการศึกษาเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมแถบลุ่มน้ำโขง แก่นักศึกษาและผู้ที่สนใจ
ทางสาขาวิชาลุ่มน้ำโขงศึกษาของแสดงความยินดีมา ณ โอกาสนี้
รายงานโดย ปิติพัฒน์ โชติกมลสวัสดิ์
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจการต่อสู้ดิ้นรนในชีวิตประจำวันของแรงงานชาวกัมพูชาที่ประกอบอาชีพเข็นรถรับจ้างขนสินค้าจากตลาดชายแดนข้ามไปยังฝั่งกัมพูชาโดยใช้แนวคิดเรื่องปฏิบัติการในชีวิตประจำวันของ Michel De Certeau เป็นกรอบในการวิเคราะห์ และใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพในการศึกษา ผลการศึกษาพบว่า การประกอบอาชีพเข็นรถรับจ้างขนสินค้าข้ามแดนของชาวกัมพูชา ภายใต้ระบบการค้าข้ามแดนในยุคโลกาภิวัตน์ ไม่ได้สะท้อนว่า เส้นพรมแดนพร่าเลือนหรืออำนาจรัฐในพื้นที่ชายแดนลดลงแต่อย่างใด ในทางตรงข้ามอำนาจทั้งรัฐและทุนในพื้นที่ชายแดนกลับมีความหลากหลายและเข้มข้นขึ้น อำนาจปรากฏผ่านระเบียบกฎเกณฑ์และขั้นตอนในการปฏิบัติต่างๆ เกี่ยวกับการข้ามแดนและการจัดการการค้าชายแดน ในขณะเดียวกันคนเข็นรถรับจ้างไม่ได้ยอมต่ออำนาจอย่างสิ้นเชิง แต่กลับมีปฏิบัติการต่อรองในลักษณะต่างๆ รวมทั้งการฉวยใช้จังหวะและโอกาสเพื่อประโยชน์แก่ตน การวิเคราะห์ปฏิบัติการในชีวิตประจำวันตามแนวคิดของมิเชล เดอ เซอร์โต มักให้ความสำคัญกับ “ยุทธศาสตร์” รัฐ และปฏิบัติการในระดับปัจเจก อย่างไรก็ตามชีวิตประจำวันของคนเข็นรถรับจ้าง มีการต่อรองกับอำนาจทั้งรัฐและทุน และแม้ปฏิบัติการในระดับปัจเจกมีหลากหลายรูปแบบ แต่ภายใต้บริบทที่ปฏิบัติการในระดับปัจเจกไม่ใช่ “กลยุทธ์” ที่สามารถจัดการสถานการณ์และปัญหาในชีวิตประจำวันได้คนเข็นรถเลือกใช้การต่อรองในระดับกลุ่มผ่านการรวมตัวชุมนุมประท้วง บทความนี้นำมาสู่ข้อเสนอว่า กรอบการวิเคราะห์ปฏิบัติการในชีวิตประจำวันต้องคำนึงถึงความหลากหลายของอำนาจ และระดับในการวิเคราะห์ต้องสอดคล้องกับปรากฏการณ์ที่ศึกษาไม่จำกัดอยู่เฉพาะระดับปัจเจกและอำนาจรัฐเพียงเท่านั้น
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการท่องเที่ยวเชิงชาติพันธุ์ในชุมชนมอญ โดยวิเคราะห์ภายใต้แนวคิดและข้อถกเถียงเกี่ยวกับการท่องเที่ยวชาติพันธุ์ที่มองการท่องเที่ยวเชื่อมโยงกับมิติเศรษฐกิจและอัตลักษณ์ของชาติพันธุ์ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและศึกษาภาคสนามที่หมู่บ้านวังกะ จังหวัดกาญจนบุรี ระหว่าง พ.ศ. 2557-2558 ผลการศึกษาพบว่า ชาวมอญวังกะอพยพเข้าสู่ประเทศไทยเมื่อ พ.ศ.2491 สาเหตุหลักมาจากสถานการณ์สู้รบระหว่างกองทัพทหารพม่ากับกองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์ ชาวมอญพลัดถิ่นให้ความสำคัญกับการรักษาประเพณี สถาปัตยกรรมและอัตลักษณ์ชาติพันธุ์มอญ ตั้งแต่ พ.ศ. 2551 เป็นต้นมา ภาครัฐส่งเสริมหมู่บ้านวังกะให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางชาติพันธุ์ มีจุดเด่นคือ วัฒนธรรมมอญ "แบบดั้งเดิม" ซึ่งได้สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจแก่ชาวมอญ ในบริบทนี้คนวังกะนำเสนออัตลักษณ์มอญผ่านการประกอบสร้างเพื่อตอบสนองความคาดหวังของนักท่องเที่ยวและการคงไว้ซึ่งประเพณีดั้งเดิม เพื่อรักษาความหมายและคุณค่าทางวัฒนธรรมได้กลายเป็น "จุดขาย" ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยว จากประสบการณ์ของชาววังกะ การท่องเที่ยวเชิงชาติพันธุ์ได้สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจควบคู่การธำรงอัตลักษณ์ชาติพันธุ์
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้จัดสัมมนาเรื่อง "People-to-People Connectivity between Northeastern Thailand,Lao PDR and Central Vietnam" ขึ้นเมื่อวันศุกร์ที่ 4 สิงหาคม 2560 ที่ห้องประชุมชั้น 4 โซน C อาคารรัตนพิทยา โดยมีอาจารย์ ดร.พัชรินทร์ ลาภานันท์ หัวหน้าผู้รับผิดชอบงานวิจัย ศูนย์วิจัยพหุลักษณ์สังคมลุ่มน้ำโขง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นผู้กล่าวเปิดงาน และผศ.ดร.กีรติพร จูตะวิริยะ เป็นผู้ดำเนินรายการ มีนักศึกษาจากสาขาลุ่มน้ำโขงศึกษาและสาขาเอเชียตะวันออกเฉียงใตัศึกษาได้เข้าร่วมสัมมนาในครั้งนี้ด้วย
